Φυσικό Αέριο: Νέα ματιά στη θέρμανση

Οι δυνατότητες που προσφέρει στους ενοίκους μιας πολυκατοικίας το φυσικό αέριο, τόσο για κεντρική όσο και για αυτόνομη θέρμανση, το καθιστά πρώτη επιλογή στην εξοικονόμηση!

Tα τελευταία χρόνια όλοι μας ανεξαιρέτως αντιμετωπίζουμε καθημερινά τις
επιπτώσεις της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης που πλήττει την Ελλάδα. Πλέον στις πολυκατοικίες είναι σύνηθες το φαινόμενο πολλοί από τους ενοίκους να αδυνατούν να καταβάλλουν κοινόχρηστα που αφορούν την θέρμανση ή άλλες υποχρεώσεις. Έτσι μεγάλο ποσοστό πολυκατοικιών τα τελευταία χρόνια δεν χρησιμοποιεί τις κεντρικές θερμάνσεις, στερώντας από τους ενοίκους το κατά τα άλλα αναφαίρετο και θεσμοθετημένο δικαίωμα στο κοινωνικό αγαθό της θέρμανσης. Σκοπός του άρθρου είναι να εξετάσουμε διεξοδικά τις δυνατότητες που προσφέρει η χρήση φυσικού αερίου, ώστε να περιοριστούν τα ανωτέρω φαινόμενα, μέσω της μείωσης του κοινόχρηστου κόστους θέρμανσης αλλά και της δυνατότητας πλήρους ανεξαρτητοποίησης μεμονωμένων διαμερισμάτων από τις κεντρικές θερμάνσεις. Παράλληλα με απλούς όρους παρουσιάζουμε τις απαιτούμενες εργασίες και αναλύουμε τεχνικές λεπτομέρειες που είναι καλό να γνωρίζει ο κάθε υποψήφιος χρήστης φυσικού αερίου. 

Οφέλη του φυσικού αερίου στην κεντρική θέρμανση
Aναφορικά με τις κεντρικές θερμάνσεις (συστήματα θέρμανσης που θερμαίνουν περισσότερα του ενός διαμερίσματα) τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η χρήση φυσικού αερίου είναι πολλά. 
  1. Το κόστος χρήσης φυσικού αερίου είναι πολύ μικρότερο από αυτό των εγκαταστάσεων πετρελαίου και καθορίζεται από τις διεθνείς αγορές. Δεν εξαρτάται δηλαδή από το εκάστοτε κόστος του πετρελαίου. Δίδεται επομένως η δυνατότητα σε ενοίκους που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στο κόστος του πετρελαίου μια ικανοποιητική λύση.
  2. Οι μετρήσεις κατανάλωσης από την εταιρία παροχής αερίου γίνονται με την χρήση μετρητών φυσικού αερίου. Η καταμέτρηση είναι ακριβής και αποστέλλεται κοινόχρηστος λογαριασμός μέσω ταχυδρομείου όπως ακριβώς γίνεται με την ΔΕΗ. Απαλλάσσεται έτσι ο εκάστοτε διαχειριστής από το άγχος και την ευθύνη της σωστής μέτρησης της ποσότητας του καυσίμου που παραλαμβάνει. Ο ίδιος ή η εταιρία κοινοχρήστων αναλαμβάνει στην συνέχεια να επιμερίσει την συνολική χρέωση στα διαμερίσματα σύμφωνα με τον τρόπο που περιγράφεται στον ισχύοντα κανονισμό της πολυκατοικίας σχετικά με τις δαπάνες θέρμανσης. 
  3. Η παροχή φυσικού αερίου είναι συνεχής. Το φυσικό αέριο δεν χρειάζεται να αποθηκευτεί σε δεξαμενές όπως το πετρέλαιο και επομένως δεν απαιτείται τακτικός έλεγχος για την επάρκεια. Παράλληλα απαλλάσσεται η πολυκατοικία από την δυσοσμία λόγω της αποθήκευσης του πετρελαίου. 
  4. Τα παραγόμενα καπναέρια δεν έχουν αιθάλη και θειούχες ενώσεις. Το φυσικό αέριο είναι δηλαδή «καθαρό καύσιμο» το οποίο επιβαρύνει πολύ λιγότερο την ατμόσφαιρα από το πετρέλαιο. 
  5. Η χρήση φυσικού αερίου για την θέρμανση λαμβάνεται υπόψιν για την ενεργειακή αναβάθμιση της πολυκατοικίας. Η ύπαρξη εγκατάστασης θέρμανσης με φυσικό αέριο αναγράφεται κατά την έκδοση ενεργειακού πιστοποιητικού, αυξάνοντας έτσι την αξία των διαμερισμάτων. 
  6. Το κόστος μετατροπής της θέρμανσης από πετρέλαιο σε φυσικό αέριο είναι προσιτό, διότι επιμερίζεται στις ιδιοκτησίες και από αυτό καθορίζεται και ο χρόνος απόσβεσης της επένδυσης. Το κόστος κατασκευής του δικτύου φυσικού αερίου εξαρτάται από τις ιδιαιτερότητες της κάθε εγκατάστασης όπως αναλύονται πιο κάτω.
  7. Με την αναβάθμιση των λεβητοστασίων για χρήση φυσικού αερίου αποκαθίσταται η ασφάλεια χρήσης των εγκαταστάσεων θέρμανσης, η οποία συχνά είναι ελλιπής εν αγνοία των ιδιοκτητών και του διαχειριστή.

Τα βήματα της αντικατάστασης από πετρέλαιο σε φυσικό αέριο
Οι πρώτες κινήσεις
Συγκαλείται συμβούλιο της πολυκατοικίας κατά το οποίο αποφασίζεται η μετατροπή της θέρμανσης με την χρήση φυσικού αερίου. Η απόφαση γίνεται πλειοψηφικά και απαιτείται ποσοστό άνω του 51 ‰ . Παράλληλα εξουσιοδοτείται ο διαχειριστής να προβεί σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες. Ακολούθως ο διαχειριστής συμπληρώνει αίτηση για την σύνδεση της πολυκατοικίας με το δίκτυο φυσικού αερίου, η οποία και υποβάλλεται στην Εταιρία Παροχής Αερίου. 

Προϋπόθεση για να εγκριθεί η αίτηση είναι να υπάρχει διαθέσιμο δίκτυο επί της οδού που βρίσκεται το ακίνητο, το οποίο θα μπορεί να υποστηρίξει τις ανάγκες της πολυκατοικίας. Στην περίπτωση που εγκριθεί η αίτηση, επισυνάπτεται σύμβαση μεταξύ του διαχειριστή ως εκπροσώπου των ενοίκων και της Εταιρείας Παροχής Αερίου και καταβάλλεται στην εταιρεία χρηματικό ποσό που αφορά τέλη σύνδεσης και εγγύηση. Το ποσό αυτό καθορίζεται από την εταιρεία παροχής αερίου και εξαρτάται από την ισχύ του λέβητα. Η εταιρεία παροχής αερίου τοποθετεί μετρητή κατανάλωσης φυσικού αερίου σε κατάλληλο κοινόχρηστο χώρο. 

Μετά την τοποθέτηση του μετρητή ο διαχειριστής πρέπει να αναθέσει, με την σύμφωνη γνώμη του συμβουλίου της πολυκατοικίας, το έργο κατασκευής της εσωτερικής εγκατάστασης σε μηχανολόγο μηχανικό ο οποίος θα αναλάβει την ευθύνη για την επίβλεψη και την κατασκευή του έργου, ή σε πιστοποιημένο εγκαταστάτη ο οποίος συνεργάζεται με μηχανολόγο μηχανικό, ή σε εταιρεία – ατομική επιχείρηση εξειδικευμένη σε εγκαταστάσεις δικτύων φυσικού αερίου και που διαθέτει την κατάλληλη άδεια. 

Η εγκατάσταση
Ο μηχανολόγος αναλαμβάνει να συντάξει και να καταθέσει την μελέτη εγκατάστασης στην αρμόδια Εταιρία Παροχής Αερίου η οποία προβαίνει σε θεώρηση αυτής. Πιστοποιημένος εγκαταστάτης φυσικού αερίου αναλαμβάνει την κατασκευή του δικτύου βάσει των υποδείξεων του μηχανικού, τηρώντας πάντα τις αντίστοιχες προδιαγραφές και την υφιστάμενη νομοθεσία. Εξειδικευμένος ηλεκτρολόγος αναλαμβάνει την τοποθέτηση τοίχων αυτοματισμών και ανιχνευτών αερίου. Μετά το πέρας όλων των εργασιών ο υπεύθυνος μηχανικός συντάσσει φάκελο ολοκλήρωσης που περιλαμβάνει τα απαιτούμενα πιστοποιητικά υλικών και εργασιών και τον καταθέτει στη Εταιρία παροχής αερίου. Η εγκατάσταση συνδέεται με το δίκτυο φυσικού αερίου κατόπιν επιτόπιου ελέγχου που πραγματοποιεί η Εταιρεία παροχής αερίου. Τέλος, αδειούχος τεχνικός αναλαμβάνει την εκκίνηση και την ρύθμιση του καυστήρα. 

Προσοχή στην εγκατάσταση
Για τον σχεδιασμό και την ασφαλή και οικονομική λειτουργία της εγκατάστασης εκτός από την σωστή επιλογή της όδευσης και την προστασία των σωληνώσεων του δικτύου φυσικού αερίου (όπου απαιτείται), πρέπει να ελέγχονται από τον μηχανικό μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα. 
  • Η θέση του λεβητοστασίου στην πολυκατοικία. Ειδικά σε παλαιότερες πολυκατοικίες παρατηρείται το φαινόμενο η θέση του υφιστάμενου λεβητοστασίου να είναι σε ακατάλληλο χώρο, εγκυμονώντας κινδύνους για την ασφάλεια των ενοίκων. 
  • Ο επαρκής εξαερισμός του χώρου του λεβητοστασίου κατά τον τρόπο που αναγράφεται στην κείμενη νομοθεσία. Ανεπαρκής ή ακατάλληλος εξαερισμός θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την οικονομική λειτουργία της εγκατάστασης. 
  • Η κατάσταση του υφιστάμενου λέβητα. Σε περιπτώσεις που ο υπάρχων λέβητας, λόγω παλαιότητας ή σχεδιασμού δεν πληροί τις προδιαγραφές για την τοποθέτηση καυστήρων αερίου, πρέπει να αντικαθίσταται. Ομοίως, πρέπει να αντικαθίστανται λέβητες που έχουν υποστεί εκτεταμένες φθορές και δεν είναι δυνατή η ασφαλής επισκευή τους. 
  • Η ηλεκτρολογική εγκατάσταση του λεβητοστασίου. Πιθανώς να απαιτούνται ηλεκτρολογικές βελτιώσεις ή αντικατάσταση παλαιών αυτοματισμών. Η κατάσταση της καμινάδας. Σε αρκετές περιπτώσεις οι υφιστάμενες καμινάδες είναι ακατάλληλες για την χρήση φυσικού αερίου και πρέπει να αντικατασταθούν. 
  • Η κατάσταση του υδραυλικού δικτύου. Πιο συγκεκριμένα, πρέπει να ελέγχονται ο κυκλοφορητής, το δοχείο διαστολής (εάν υπάρχει), τα αυτόματα εξαεριστικά (εάν υπάρχουν) ο αυτόματος πλήρωσης ή το φλοτέρ στο δώμα, οι θερμοστάτες επαφής και οι εμβαπτιζόμενοι θερμοστάτες του λέβητα, οι ηλεκτροβάνες στους ορόφους (εάν υπάρχουν) και τέλος οι λοιπές βάνες (για τυχόν διαρροές). 
Να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι οι παραπάνω έλεγχοι δεν είναι απαραίτητοι μόνο για εγκαταστάσεις αερίου αλλά και για εγκαταστάσεις πετρελαίου. Τέλος υποχρέωση του μηχανικού είναι να προτείνει ή και να απαιτήσει, εάν το θεωρεί αναγκαίο, την τοποθέτηση επιμέρους διατάξεων ασφαλείας (ανιχνευτές αερίου, αντισεισμικές βάνες πυράντοχη πόρτα κ.τ.λ.) ανεξαρτήτως εάν υπάρχει σχετική πρόβλεψη στην υφιστάμενη νομοθεσία.  

Η περίπτωση της ατομικής θέρμανσης
Aναφορικά τώρα με τις ατομικές θερμάνσεις (αυτόνομη θέρμανση που αφορά μεμονωμένα διαμερίσματα πολυκατοικιών) χρησιμοποιούνται συνήθως επίτοιχοι λέβητες αερίου με διαστάσεις παρεμφερείς αυτών ενός ντουλαπιού κουζίνας. 

Πλεονεκτήματα
  • Παρέχεται η δυνατότητα στον ιδιοκτήτη να αποκόψει πλήρως το διαμέρισμά του από το κοινόχρηστο δίκτυο θέρμανσης της πολυκατοικίας. Αποκτά έτσι την δυνατότητα να θερμαίνει κατά βούληση την ιδιοκτησία του ανεξάρτητα από την υπόλοιπη πολυκατοικία. Παράλληλα, βάσει των αναγραφόμενων στο ΠΔ 07-//1985 (ΠΔ ΦΕΚ Δ 631 1985), η ιδιοκτησία απαλλάσσεται από δαπάνες λειτουργίας ή έκτακτες δαπάνες της κεντρικής θέρμανσης ανεξάρτητα σχετικής πρόβλεψης στον κανονισμό σχέσεων συνιδιοκτητών του κτιρίου. Αυτό ισχύει στις περιπτώσεις που στον κανονισμό των σχέσεων των συνιδιοκτητών της οικοδομής παρέχεται η δυνατότητα σε διαμερίσματα να αποσυνδεθούν μόνιμα από το δίκτυο θέρμανσης του κτιρίου. Να σημειωθεί ότι για να αποκοπεί ένα δια- μέρισμα από το δίκτυο της κεντρικής θέρμανσης απαιτείται, βάση του νόμου Ν3175/2003 / Α-207, συναίνεση από τους συνιδιοκτήτες σε ποσοστό άνω του 501 ‰ ανεξαρτήτως αντίθετης πρόβλεψης στον κανονισμό της πολυκατοικίας.
  • Ο λογαριασμός κατανάλωσης φυσικού αερίου αφορά το διαμέρισμα και μόνο, όπως ακριβώς γίνεται με την ΔΕΗ. Επομένως, ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος διαχειρίζεται ο ίδιος τον λογαριασμό του και δεν επηρεάζει τους υπόλοιπους ιδιοκτήτες. 
  • Με την χρήση επίτοιχων λεβήτων αερίου δίνεται η δυνατότητα συνεχούς και αδιάληπτης παροχής ζεστού νερού χρήσης (νερό που τροφοδοτεί νιπτήρες και μπάνια). Οι περισσότεροι από τους επίτοιχους λέβητες αερίου λειτουργούν και ως ταχυθερμοσίφωνες. Παρέχουν δηλαδή όσο νερό απαιτήσει ο καταναλωτής. Το νερό θερμαίνεται επιτόπου όσο υπάρχει ζήτηση (η βρύση είναι ανοικτή). Δεν υπάρχει δηλαδή περιορισμός στον όγκο του ζεστού νερού που μπορούμε να καταναλώσουμε, όπως ισχύει με τους απλούς θερμοσίφωνες ή τους ηλιακούς. Η λειτουργία αυτή είναι ανεξάρτητη από το αν έχει ενεργοποιηθεί η θέρμανση ή όχι. 
  • Στο ατομικό δίκτυο φυσικού αερίου του διαμερίσματος παρέχεται η δυνατότητα να συνδεθεί κουζίνα αερίου. Περιορίζεται, έτσι, σημαντικά και η κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος της οικίας. 

Η διαδικασία αποκοπής από την κεντρική θέρμανση
Για να συνδεθεί μεμονωμένο διαμέρισμα πολυκατοικίας στο δίκτυο φυσικού αερίου η διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσει ο ιδιοκτήτης είναι η ίδια με αυτή που ακολουθείται για τις κεντρικές θερμάνσεις, όπως αναλυτικά παρουσιάστηκε παραπάνω. Μοναδική διαφορά είναι ότι συγκαλείται συμβούλιο της πολυκατοικίας κατά το οποίο δίδεται η άδεια αποκοπής του διαμερίσματος από την κεντρική θέρμανση της πολυκατοικίας. Η απόφαση γίνεται πάλι πλειοψηφικά  και απαιτείται ποσοστό άνω του 501‰. 

Να σημειωθεί ακόμα ότι στις περιπτώσεις αυτόνομων θερμάνσεων με την χρήση επίτοιχων λεβήτων αερίου απαιτούνται υδραυλικές εργασίες προκειμένου να συνδεθεί ο λέβητας με τα θερμαντικά σώματα (καλοριφέρ) του διαμερίσματος. Το μέγεθος των ανωτέρω εργασιών εξαρτάται από την θέση που θα τοποθετηθεί ο επίτοιχος λέβητας αερίου, καθώς και από το εάν το διαμέρισμα είχε ήδη την δυνατότητα αυτόνομης θέρμανσης στο κεντρικό δίκτυο της πολυκατοικίας. Ειδικά για τις εργασίες αυτές, ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος μπορεί να απευθυνθεί και σε υδραυλικό ο οποίος δεν διαθέτει απαραίτητα σχετική άδεια εγκαταστάτη φυσικού αερίου. 

Οι λεπτομέρειες της εγκατάστασης
Τέλος για τον σχεδιασμό και την ασφαλή και οικονομική λειτουργία της ατομικής εγκατάστασης δικτιού φυσικού αερίου, ο μηχανικός λαμβάνει υπόψιν του τα ακόλουθα.
  • Η όδευση της γραμμής φυσικού αερίου να γίνεται από κοινόχρηστους χώρους και με κατάλληλη προστασία όπου απαιτείται. Σε περίπτωση που για τεχνικούς λόγους είναι απαραίτητο να τοποθετηθούν σωληνώσεις από ξένες ιδιοκτησίες (τοιχοποιεία που ανήκει σε άλλο διαμέρισμα) είναι απαραίτητη η γραπτή συναίνεση του αντίστοιχου ιδιοκτήτη.
  • Η επιλογή της θέσης που θα τοποθετηθεί ο επίτοιχος λέβητας αερίου, να εξασφαλίζει την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας, μεριμνώντας ιδιαίτερα για την εξασφάλιση της προσβασιμότητας, της επισκεψιμότητας και της σωστής επιλογή του είδους και της θέσης της καμινάδας που θα επιλεχθεί. Να σημειωθεί ότι στους επίτοιχους λέβητες αερίου δεν απαιτείται συνήθως η χρήση καμινάδας μεγάλου μήκους που θα απολήγει στο δώμα, αλλά απλές ομοαξονικές καμινάδες μήκους συνήθως ενός μέτρου που τοποθετούνται οριζόντια πάνω από τον λέβητα. 
  • Επίσης η επιλογή της θέσης του επίτοιχου λέβητα θα πρέπει να εξασφαλίζει την κατά το δυνατόν μικρότερη απόστασή του από το σημείο σύνδεσης με το υφιστάμενο δίκτυο ζεστού νερού χρήσης του διαμερίσματος. Για την βέλτιστη απόδοση του συστήματος, λαμβάνοντας υπόψιν και τις προδιαγραφές που ορίζουν οι κατασκευαστές των επίτοιχων λεβήτων αερίου για τα προϊόντα τους, θέτουμε περιορισμούς σχετικά με το μήκος και την όδευση της γραμμής σύνδεσης. Υπάρχουν μικρότεροι περιορισμοί όσον αφορά το μήκος της γραμμής θέρμανσης (γραμμή που τροφοδοτεί με νερό τα θερμαντικά σώματα). 
  • Σε περιπτώσεις που η ατομική εγκατάσταση περιλαμβάνει και κουζίνα αερίου πρέπει επιπλέον να εξασφαλίζεται, κατά περίπτωση και όπου απαιτείται, ο μόνιμος εξαερισμός του χώρου τοποθέτησης της συσκευής. Η τοποθέτηση ανιχνευτών αερίου είναι προαιρετική αλλά συνίσταται. 
Τελικά, γιατί να επιλέξω φυσικό αέριο;
Η επιλογή του φυσικού αερίου για τη θέρμανση που μιας κατοικίας αποτελεί πλέον μια ιδανική λύση θέρμανσης για μια κατοικία. Όχι μόνο παράγει μεγάλες ποσότητες θερμότητας με αναλογικά μικρότερη κατανάλωση καυσίμου, αλλά πρόκειται και για τη μορφή ενέργειας με την πιο χαμηλή αναλογία σε άνθρακα και την πιο υψηλή σε υδρογόνο. Συνιστά, λοιπόν, μονόδρομο τόσο για την εξοικονόμηση ενέργειας όσο και την προστασία του περιβάλλοντος. 

Άρθρο του κ. Διονύσιου Αβούρη, Μηχανολόγου Μηχανικού της ΔΙΑΤΕΚ