Η προσιτή λύση στη θέρμανση του σπιτιού

Αν τα «οικονομικά» σας δεν σας επιτρέπουν να ζεσταθείτε με τις πιο διαδεδομένες επιλογές της κεντρικής θέρμανσης, δε σημαίνει ότι πρέπει να περάσετε ένα χειμώνα… στον πάγο!

Η θέρμανση μεμονωμένων χώρων του σπιτιού κερδίζει σταθερά έδαφος τα τελευταία χρόνια, με τις καινοτομίες της τεχνολογίας να συμβάλλουν τα μέγιστα στη ζέστη και στην οικονομία ταυτόχρονα.

Ενεργειακά Τζάκια
Το ενεργειακό τζάκι επιτυγχάνει καλύτερη εκμετάλλευση της θερμότητας που εκλύεται από την καύση, την οποία αποδίδει στο χώρο εγκατάστασής τους ως θερμό αέρα. Πιο συγκεκριμένα, τα αερόθερμα ενεργειακά τζάκια είναι αυτά που αποτελούν την ενδεδειγμένη λύση για θέρμανση χώρων, αφού έχουν μεγάλη απόδοση, η οποία φτάνει (και κάποιες φορές ίσως ξεπερνάει) το 60%. Τα ενεργειακά τζάκια «παγιδεύουν» τη θερμότητα στο εσωτερικό τους και ζεσταίνουν τον αέρα ο οποίος στη συνέχεια μεταφέρεται στο χώρο με ελεύθερη φυσική ροή ή με βεβιασμένη μέσω ηλεκτρικού ανεμιστήρα, αυξάνοντας την ταχύτητα διάχυσης της θερμότητας στο εσωτερικό του σπιτιού. Το αποτέλεσμα είναι η εξοικονόμηση σημαντικού ποσοστού καύσιμης ύλης, που ανεβάζει την απόδοση του συστήματος σε σχέση με ένα παραδοσιακό τουλάχιστον κατά 50%. Για να μετατραπεί ένα παραδοσιακό τζάκι σε ενεργειακό, απαιτείται η τοποθέτηση των λεγόμενων «κασσετών», το έτοιμο περίβλημα που, σε συνδυασμό με τις άλλες παρεμβάσεις, καθιστά το παλιό τζάκι σύγχρονο και αποδοτικό. Στην περίπτωση του πέλλετ, τροφοδοσία, ανάφλεξη και ώρες λειτουργίας του τζακιού ρυθμίζονται ηλεκτρονικά, ενώ η αυτονομία εξαρτάται από το μέγεθος της αποθήκης του καυσίμου.  Σε αυτή την περίπτωση βέβαια, «αγκάθι» είναι το αυξημένο κόστος απόκτησης και εγκατάστασης, που πρέπει να γίνεται πάντα από εξειδικευμένο τεχνίτη. 

Θέρμανση με τζάκι ξύλου/βιομάζας
Ανάλογα με την καύσιμη ύλη που χρησιμοποιούν, τα τζάκια μπορούν να διαχωριστούν σε ξύλου ή πέλλετ, ενώ ανάλογα με τον τρόπο που μεταφέρουν τη θερμότητα στο χώρο διακρίνονται σε αερόθερμα ή υδραυλικά. Για τη θέρμανση χώρων, καθένας από τους παραπάνω τύπους τζακιού μοιάζει αποτελεσματικός, η διάκρισή τους όμως σε παραδοσιακά και ενεργειακά τζάκια είναι αυτή που κάνει τη διαφορά στην απόδοση θέρμανσης και άρα στην εξοικονόμηση.

Παραδοσιακά Τζάκια
Το τυπικό τζάκι είναι ένα κλασικό σύστημα τοπικής θέρμανσης. Χαρακτηρίζεται από χαμηλό βαθμό απόδοσης (10-30%) τόσο λόγω ατελούς καύσης όσο και λόγω μη επαρκούς ανάκτησης της θερμοκρασίας των καυσαερίων, ενώ η χρήση του συνεπάγεται σημαντικές εκπομπές στο περιβάλλον, καθώς στα παραδοσιακά τζάκια δεν συνηθίζεται η χρήση πέλλετ. Τα χτιστά τζάκια αποτελούν μια λύση ανάγκης, η οποία ίσως να μπορεί να λειτουργήσει επιτελικά στη θέρμανση ενός χώρου, σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορούμε να βασιστούμε σε αυτά για επαρκή θέρμανση. Επιπλέον, είναι εξαιρετικά ρυπογόνα και η χρήση τους αντενδείκνυται ειδικά στα αστικά κέντρα με έντονο το φαινόμενο της αιθαλομίχλης. Τα προκατασκευασμένα, από την άλλη, είναι κατασκευασμένα από πυρίμαχα υλικά και αποτελούνται από κομμάτια, τα οποία μοντάρονται μεταξύ τους στο χώρο που θα τοποθετηθεί το τζάκι. Στην περίπτωση αυτή, ο ελκυσμός είναι αρκετά μεγάλος και η απόδοσή τους φτάνει μέχρι και το 30%. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τα προκατασκευασμένα τζάκια μπορούν να μετατραπούν σε ενεργειακά, προσφέροντας σημαντικά μεγαλύτερη εξοικονόμηση.

Θέρμανση με σόμπα ξύλου/βιομάζας
Οι σόμπες είναι επιδαπέδιες συσκευές, κυρίως για τοπική θέρμανση που μπορούν να λειτουργούν με διάφορα είδη καυσίμων ανάλογα με την κατασκευή τους, π.χ. καυσόξυλα, πέλλετς. Η εστία και τα τοιχώματα της κατασκευάζονται ή επενδύονται με πυρίμαχα υλικά, ενώ η απομάκρυνση της τέφρας γίνεται είτε από τεφροδοχείο κάτω από τη σχάρα καύσης είτε απευθείας από την εστία σε περίπτωση που δεν υπάρχει σχάρα. Παρέχουν περισσότερες δυνατότητες ρύθμισης του αέρα καύσης και μπορούν να επιτύχουν υψηλότερους βαθμούς απόδοσης, ενώ διαφοροποιούνται ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους (χυτοσίδηρος, μαντέμι, χάλυβας).
Οι σόμπες ξύλου αποτελούν την πιο φθηνή και απλή λύση. Αρκετά μοντέλα διατίθενται με ενσωματωμένο φούρνο ή εστίες μαγειρέματος, ενώ άλλα μπορεί να διαθέτουν και ανεμιστήρα για γρηγορότερη διάχυση του θερμαινόμενου αέρα στο χώρο. Η απόδοσή τους κυμαίνεται σε μέτρια επίπεδα και στα πλεονεκτήματά τους περιλαμβάνεται η ευκολία χρήσης, καθώς οι ενεργειακές σόμπες είναι βραδύκαυστες (δηλαδή αργούν να κάψουν τα ξύλα) και δε χρειάζεται η συνεχής προσθήκη ξύλων. Η συντήρησή τους είναι επίσης απλή, αφού αρκεί να καθαρίζεται η καμινάδα και η σόμπα μια φορά το χρόνο. Βασικότερο μειονέκτημά τους είναι πως έχουν υψηλούς ρύπους και δε συνίστανται για χρήση σε διαμερίσματα πόλης. 
Οι σόμπες πέλλετ είναι σίγουρα πιο ακριβές, όμως η εξοικονόμηση που προκύπτει από την πολύ υψηλή τους απόδοση (σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά το 90%) τις περισσότερες φορές ισοσκελίζει το κόστος κτήσης. Όλες οι σόμπες αυτού του τύπου διαθέτουν ενσωματωμένο ανεμιστήρα και θερμοστάτη με τον οποίο διευκολύνεται η ρύθμιση της θερμοκρασίας του χώρου, ενώ προσφέρουν και άλλες «έξυπνες» λύσεις, όπως είναι ο τηλεχειρισμός τους και μέσω διαδικτύου ή κινητού. Επιπλέον, διαθέτουν και διακοσμήσεις σύγχρονου design, ενισχύοντας την αισθητική του χώρου. Τέλος, διαθέτουν δεξαμενές αποθήκευσης του καυσίμου ώστε να γίνεται ομαλά η τροφοδοσία τους, ελέγχοντας παράλληλα και την ποσότητα που χρησιμοποιούμε.

Θέρμανση με σόμπα υγραερίου
Για θέρμανση χώρου με σόμπες υγραερίου, υπάρχει ποικιλία που μπορεί να καλύψει και τις μεγαλύτερες απαιτήσεις, αποτελώντας «παραδοσιακή» λύση θέρμανσης για πολλά ελληνικά νοικοκυριά. Σόμπες υγραερίου υπάρχουν για κάθε ανάγκη και κάθε χρήση. Στην αγορά διατίθενται διάφοροι τύποι σομπών, με αυτές που προορίζονται για οικιακή χρήση να είναι κυρίως οι επιδαπέδιες σόμπες, οι οποίες με τη σειρά τους κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το σχεδιασμό σε απλές, μανιτάρια και πυραμίδες. Σε ένα σπίτι, πιο σπάνια θα συναντήσουμε επιτοίχιες ή οροφής. Το πιο συχνό πρόβλημα με τις σόμπες αυτού του είδους είναι αυτό με τις οσμές. Η χαρακτηριστική μυρωδιά του υγραερίου προβληματίζει πολλούς καταναλωτές, είναι όμως ο μοναδικός τρόπος για να γίνει αντιληπτή μια ενδεχόμενη διαρροή. Πρέπει, επίσης, να ληφθεί υπόψη ότι η μυρωδιά δεν γίνεται αισθητή καθ’όλη τη διάρκεια της λειτουργίας της σόμπας, αλλά κυρίως όταν την ανάβουμε. Επομένως, ένας καλά αεριζόμενος χώρος μπορεί να μειώσει το πρόβλημα σε σημαντικό βαθμό, προσέχοντας όμως πάντα να μην υπάρχουν ρεύματα αέρα που μπορεί να επηρεάσουν τη φλόγα στη σόμπα. Όσον αφορά το κόστος, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η θερμογόνος δύναμη του υγραερίου είναι πολύ μεγάλη (σχεδόν διπλάσια μάλιστα από αυτή του πετρελαίου), με αποτέλεσμα να συμφέρει πολύ περισσότερο η χρήση μιας σόμπας υγραερίου για τη θέρμανση ενός συγκεκριμένου χώρου.

TIPS
- Τηρείτε τις συγκεκριμένες ελάχιστες αποστάσεις ή διάκενο (>1 μέτρο) από όλα τα εύφλεκτα υλικά που υπάρχουν γύρω από τις συσκευές καύσης (σόμπες, τζάκια) 
- Μην τοποθετείτε τη σόμπα πάνω σε χαλί ή κοντά σε έπιπλα ή κουρτίνες
- Μην ανάβετε σύστημα εξαερισμού ταυτόχρονα με τη χρήση της συσκευής καύσης στον ίδιο χώρο. 
- Μην σβήνετε τη φωτιά με νερό, ειδικά στις μαντεμένιες συσκευές όπου το σβήσιμο με νερό μπορεί να ραγίσει ή να σπάσει το μαντέμι.
- Εγκαταστήστε ανιχνευτή μονοξειδίου του άνθρακα στο χώρο όπου βρίσκεται η συσκευή καύσης
- Επιλέγετε τον χώρο εγκατάστασης ανάλογα με την ασφαλή χρήση της συσκευής, τη θέση της καμινάδας και την παροχή αέρα καύσης
- Προσέξτε στην τοποθέτηση των σωλήνων εξαγωγής καυσαερίων (μπουριά), ώστε να μη έρχονται σε επαφή με ξύλινες ή άλλες εύφλεκτες επιφάνειες.
- Απομακρύνετε τα εύφλεκτα υλικά που υπάρχουν σε ακτίνα 40cm από την καμινάδα. Απαγορεύεται να διέρχονται καλώδια στους τοίχους ή στην οροφή σε απόσταση <60cm από όπου έχει εγκατασταθεί η συσκευή. 
- Προσέχετε ώστε κάθε καμινάδα να είναι συνδεδεμένη με μία μόνο συσκευή καύσης

Κλιματιστικά 
Οι τρέχουσες οικονομικές, αλλά και περιβαλλοντικές συνθήκες έχουν καθιερώσει ως μια δόκιμη λύση για τη θέρμανση τα κλιματιστικά, τα οποία πριν μερικά χρόνια χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για την ψύξη το καλοκαίρι. Πλέον, όμως, μπορούν να προσφέρουν μία πιο οικονομική επιλογή και για τη θέρμανση, έχοντας το πλεονέκτημα πως στα περισσότερα σπίτια υπάρχει ήδη κάποιο κλιματιστικό inverter εγκατεστημένο, γεγονός που περιορίζει το συνολικό κόστος. Επιπλέον, τα κλιματιστικά υψηλής ενεργειακής κλάσης (Α+ και άνω) παρέχουν και πολύ μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας σε μια κατοικία. Το κόστος ενός συμβατικού inverter απόδοσης θέρμανσης 9500 BTU/h ξεκινά από τα 300€. Πρέπει όμως να δοθεί προσοχή στους δείκτες SEER (εποχικός βαθμός απόδοσης στην ψύξη) και SCOP (εποχικός βαθμός απόδοσης στη θέρμανση) για την μεγαλύτερη δυνατή απόδοση της συσκευής ανάλογα με την επιθυμητή λειτουργία. Όπως και οι υπόλοιπες ηλεκτρικές συσκευές, συντελούν στη διατήρηση του κόστους θέρμανσης σε χαμηλά επίπεδα, αν συνδυαστούν με το νυχτερινό τιμολόγιο, στα μειονεκτήματά τους όμως περιλαμβάνεται η χαμηλή απόδοση στις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες και η γρήγορη απώλεια της θερμότητας μετά την παύση της λειτουργίας τους. Δείτε τις προδιαγραφές λειτουργίες που δίνονται για minimum θερμοκρασίες και ζητήστε τη συμβουλή ενός τεχνικού για την ορθότερη επιλογή.

Θερμοσυσσωρευτές
Οι θερμοσυσσωρευτές είναι συσκευές που μετατρέπουν την ηλεκτρική ενέργεια σε θερμική και παράλληλα την αποταμιεύουν σε κατάλληλα μέσα αποθήκευσης (π.χ. πυρότουβλα). Στη συνέχεια, τα πυρότουβλα αποδίδουν την θερμότητα στο χώρο με την μορφή υπέρυθρης ακτινοβολίας. Για την επιλογή θερμοσυσσωρευτή, πρέπει πρώτα να ελέγξετε τη δυνατότητα του να αποδίδει τη θερμότητα στο χώρο σταδιακά ή όποτε ακριβώς τη χρειάζεστε,. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα λειτουργίας τους άλλωστε είναι ότι πρόκειται για συσκευές που μπορούν να αποθηκεύουν θερμότητα κατά τη διάρκεια της νύχτας. 

Υπέρυθρη θέρμανση 
Η υπέρυθρη θέρμανση (από τους πιο υγιεινούς τρόπους θέρμανσης) επιτρέπει την απευθείας θέρμανση οργανικών και μη στερεών σωμάτων, χωρίς να θερμαίνεται απαραίτητα και ο περιβάλλοντας χώρος-αέρας, μειώνοντας στο ελάχιστο τις θερμικές απώλειες. Η τοποθέτηση και χρήση υπέρυθρων πάνελ δεν απαιτεί ιδιαίτερες εργασίες, ενώ μπορούν να τοποθετηθούν σε τοίχους ή ακόμη και σε οροφές, αποτρέποντας τη δημιουργία μούχλας και υγρασίας. Το αρχικό τους κόστος είναι σχετικά μεγάλο, ενώ απαιτούν και αρκετό χρόνο για την ουσιαστική θέρμανση του χώρου. Η κατάλληλη απόδοση για κάθε καταναλωτή, πάντως, εξαρτάται από τα τετραγωνικά μέτρα του χώρου, με την ενδεικτική ισχύ να προκύπτει ως εξής:
• 12 τετραγωνικά μέτρα: 800-1.000 Watt
• 17 τετραγωνικά μέτρα: 1.200 –1.500 Watt
• 25 τετραγωνικά μέτρα: 1.700-2.000 Watt

Θέρμανση με άλλες ηλεκτρικές συσκευές
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται όλες οι υπόλοιπες συσκευές που χρησιμοποιούν ηλεκτρικό ρεύμα για τη θέρμανση των χώρων της κατοικίας. Γενικά, οι λύσεις θέρμανσης με χρήση ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως συμπληρωματικές, για περιορισμένους χώρους, ενώ για κύρια μορφή θέρμανσης θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή καθώς συνήθως αποδεικνύονται αντιοικονομικές. Περιλαμβάνουν συσκευές όμως αερόθερμα, θερμοπομποί, ηλεκτρικά καλοριφέρ, ηλεκτρικά τζάκια, ηλεκτρικές θερμάστρες και σόμπες αλογόνου.